Hikaye Anlatma Teknikleri (1)

10 yıl sonra karşılaştığımızı ve dersten aklınızda neler kaldığını sorduğumu varsayın. Cevabınız ne olurdu?

Yüksek lisans derslerinden birisinde sorduğum sorulardan birisi buydu.

Bu sorunun cevabı çoğunlukla derste anlattığım, bazen konuyla ilgili, bazen de biraz ilgisiz ama yaşanmış hikayelerdi. “Bir gün derste bir hikaye anlatmıştınız, yaşlı adamın birisi size şunu sormuş…” gibi cevaplardı çoğunlukla. Bunlardan bazıları benim Avusturya’da kendi başımdan geçen veya gözlemlediğim olaylar olduğu gibi, bazen de ders çıkarılabilecek başka yaşanmış hikayelerdi.

Derste tüm sınıfın dikkat kesildiği anların öğrencilere yaşanmış bir hikaye anlattığım zamanlar olduğunu çoğu kez gözlemlemişimdir.

Örneğin Güç Bende! Hareketini anlatırken doğrudan “Tasarım Odaklı Düşünme” konusuna girerek adımları anlatmak yerine, yapmak istediğimizi şu şekilde anlatmak çok daha etkili oluyor:

“Şili’deki San Diago ortaokulu öğretmenlerinden Bayan Melinda bir gün sınıfa gelerek öğrencilerine hayatta neleri sorun olarak gördüklerini yazmalarını istedi. Daha sonra, tartışarak bu sorunlardan bir tanesini seçeceklerini ve çözmeye çalışacaklarını da ekledi. Öğrencilerin şikayet ettikleri birçok şey vardı aslında. Fakat öğretmenlerinin bu sorusu karşısında şaşırdılar. Zira bu defa çözecekleri problem, derslerde karşılarına çıkanlardan biraz farklıydı. Kendi etraflarındaki problemleri çözmeye çalışacakları fikri onlar için yeniydi. Ve açıkçası bunlar büyüklerin işi değil miydi? Fernando, biraz düşününce aslında etrafında birçok iyileştirilebilecek şey olduğunu gördü. Mesela sıcak Şili kumsallarında top oynarken ayağına batan camlar bunlardan biriydi…”

Son yıllarda bilgi aktarımında öne çıkan metodlardan birisi, Storytelling-Hikaye Anlatımı Tekniği.

Aslında bizim kültürümüzde çok yaygın olarak kullanılan bir yöntem olan hikaye veya masal anlatarak bir olguyu aktarmak ve bu yolla mesaj vermek, artık eğitim ve iş dünyasında önemli ve etkili bir iletişim aracı olarak kullanılıyor. Zira yapılan gözlemler ve analizler, insanların çoğunlukla soyut bilgilerden müteşekkil,  kendilerine dokunmayan, gerçek hayatla doğrudan bağını kuramadıkları ve kendilerini içinde hissetmedikleri anlatım tekniklerinin miadını doldurduğunu gösteriyor.

Bu kapsamda Hikaye Anlatımı tekniği birçok alanda kullanılmaya, bunun nasıl daha etkili yapılabileceği ile ilgili birçok eğitim programı, ders, materyal vs. geliştirilmeye başlandı.

IDEO gibi kurumlar azımsanmayacak ücretler karşılığında “nasıl hikaye anlatılır” dersleri veriyorlar.

Temelde üzerinde duruluna noktalar; hikayelerin nasıl anlatılabileceği, karakterlerin nasıl konumlandırılabileceği, nasıl giriş yapılacağı, dinleyicilere nasıl hitap edilebileceği gibi noktaları kapsıyor.

“Hikaye Anlatımı Tekniği” bir taraftan Güç Bende! Hareketi kapsamında gerçekleştirilen uygulamaları daha etkili bir biçimde sunabilmemiz, diğer taraftan ise öğretmenlerimizin ders anlatımını daha verimli hale getirebilmesi açısından ilgimizi çekmiş bulunuyor.

Bostan Sosyal İnovasyon Enstitüsü olarak yürütttüğümüz Güç Bende! Hareketi dışında birkaç farklı aktiviteyi daha yürütmeye çalışıyoruz. İnsanlara ilham verecek sosyal inovatif girişimleri incelediğimiz www.ileridonusum.net ve www.thinqbox.org internet platformları bunlardan bazıları. Bu platformalarda yapmaya çalıştığımızda aslında bir bakıma “hikaye anlatma”. Amacımız insanlara “Ahha, doğruya, böyle de olabilir, niye bizde yapmayalım vs” efekti yaşatmak ve aslında ictimai inkişafı (sosyal kalkınma) sağlamada birçok yeni yöntemin olduğu, burada ana aktörün ise devlet veya yöneticiler değil “bizler” olduğu mesajını verebilmek.

Hikaye Anlatımı teknikleri nelerdir, neden önemlidir, nasıl yapılır, örnekleri var mıdır gibi sorulara ilerleyen zamanlarda sırasıyla değinmeye çalışacağız.

Bir sonraki yazımızda, Harvard Üniversitesi Public Leadership Institute tarafından düzenlenen“Video Yoluyla Hikaye Anlatımı” konulu seminerden derlediğimiz bilgileri sizinle paylaşacağız.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *